Informacje dla rodziców

Treść: 

I. Co zrobić, kiedy dziecko odmawia chodzenia do szkoły?

Nie od dziś wiadomo, że „paluszek i główka to szkolna wymówka”. Każdy z nas na pewno pamięta takie dni, kiedy pójście do szkoły wydawało się najgorszym z możliwych pomysłów na spędzenie przedpołudnia, zwłaszcza kiedy zapomnieliśmy o ważnej klasówce. Dla ucznia w takich momentach najlepszym wyjściem z sytuacji wydaje się uzyskanie od rodziców zgody na pozostanie w domu i usprawiedliwienie nieobecności lub po prostu pójście na wagary. Jeśli problemu kategorycznego odmawiania pójścia do szkoły nie udaje się rozwiązać w krótkim czasie oraz gdy próby mobilizowania do naukipodejmowane przez rodziców i nauczycieli nie skutkują, a uczeń nadal skarży się na dolegliwości zdrowotne, może to być fobia szkolna.

Co to za problem? Początki i dalszy rozwój choroby.

Fobia szkolna jest jednym z rodzajów nerwic dziecięcych związanych ze środowiskiem szkolnym i wymaganiami, jakie są tam stawiane. Każde dziecko przeżywa niepokój, idąc pierwszy raz do szkoły. To lęk związany z oddzieleniem od rodzica i lęk przed nieznanym, którym jest szkoła. Większość uczniów oswaja się z tymi lękami, ale niektóre dzieci nie dają sobie rady ze względu na problemy, jakie tkwią w nich samych lub na skutek różnego rodzaju urazów. Niepokój związany z oddzieleniem może wtedy przerodzić się właśnie w fobię szkolną.
Istnieje też teoria dotycząca przyczyn fobii szkolnej wskazująca na negatywne nastawienie nauczyciela, co staje się dla dziecka źródłem lęków. Nie należy więc lekceważyć sytuacji, w których dziecko skarży się, że jest źle traktowane przez wychowawcę czy innego nauczyciela, zawsze należy dokładnie się dopytać, sprawdzić, porozmawiać w szkole.
Do innych czynników nasilających ryzyko wystąpienia fobii szkolnej zalicza się indywidualne cechy psychofizyczne ucznia, np.: zaburzenia emocjonalne, wady wymowy, dysleksję czy niepełnosprawność.
Duży wpływ na rozwój fobii szkolnej ma jakość życia rodzinnego. Rozwinięciu się choroby sprzyjają konflikty rodziców, tak zwana „ciężka atmosfera” w domu, jak również problemy finansowe.
Istotą fobii szkolnej jest całkowita odmowa i niemożność chodzenia do szkoły. Fobia może rozwijać się powoli i niezauważalnie.
Protesty przed wyjściem do szkoły najczęściej po raz pierwszy pojawiają się po wakacjach, feriach, krótkiej chorobie czy stresującym wydarzeniu, jakim może być dla dziecka np. zmiana miejsca zamieszkania. Również wtedy, gdy dziecko jest często zatrzymywane w domu przez nadmiernie troskliwych rodziców z powodu najdrobniejszych dolegliwości zdrowotnych.
W przypadku dzieci z widoczną niepełnosprawnością rodzice szczególnie bacznie powinni obserwować poczynania swoich pociech w szkole, gdyż są one częściej narażone na zaczepki ze strony rówieśników lub nawet uprzedzenia niektórych nauczycieli. Dobrze jest pytać, obserwować relacje dziecka z kolegami (czy utrzymuje kontakty telefoniczne, czy dzieci odwiedzają się nawzajem), być w stałym kontakcie z wychowawcą klasy oraz słuchać, słuchać i jeszcze raz słuchać, co mówi do nas dziecko.
Wyżej wymienionym objawom często towarzyszy wypowiadanie całego szeregu obaw i trosk, za pomocą których dziecko usiłuje uzasadnić swoją niechęć do szkoły, np. tym, że lekcje są za trudne, nauczyciel niesprawiedliwy, a koledzy głupi. Może pojawić się lęk przed zaśnięciem, przed zwierzętami, złodziejami, ciemnością i potworami.
Większość objawów ustępuje zwykle po kilku godzinach, jeśli oczywiście rodzice pozwolą dziecku zostać w domu. Niezbyt dobrym pomysłem jest ich bagatelizowanie, zarzucanie dziecku lenistwa i zmuszanie do pójścia do szkoły. Może to doprowadzić do zaostrzenia objawów i pogłębienia choroby.

Fobia szkolna czy wagary?

UCZEŃ WAGARUJĄCY:

  • stara się ukryć nieobecności przed rodzicami,

  • nie odczuwa ogromnego lęku przed pójściem do szkoły,

  • często oszukuje,

  • raczej nie uskarża się na dolegliwości fizyczne,

  • po lekcjach chętnie przebywa poza domem,

  • jest pod dużym wpływem rówieśników,

  • gdy ucieka z zajęć, dopuszcza się czynów chuligańskich (np. kradzieży, bójek.

UCZEŃ CIERPIĄCY NA FOBIĘ SZKOLNĄ:

  • różnymi sposobami uzyskuje zgodę rodziców na opuszczanie zajęć, również manipulacją,

  • zwykle lubi szkołę, jest skrupulatny i dokładny, ale boi się chodzić do szkoły z powodu odczuwania ogromnego lęku, wręcz paniki,

  • martwi się sprawami dotyczącymi nauki i rodziców,

  • cierpi na dolegliwości zdrowotne w obliczu konieczności uczestniczenia w zajęciach szkolnych,

  • niechętnie wychodzi z domu, ciągle chce być z rodzicami.

GŁÓWNE OBJAWY SOMATYCZNE:

  • bóle i skurcze brzucha,

  • bóle głowy,

  • dolegliwości żołądkowe, takie jak nudności, wymioty, biegunki, zawroty głowy,

  • przyspieszone bicie serca,

  • stany podgorączkowe.

W obu przypadkach dobrze jest zasięgnąć porady specjalisty, a w przypadku podejrzenia o fobię szkolną należy zrobić to szybko, najlepiej u lekarza psychiatry, ponieważ jeśli dziecko prześladowane lękami nie uzyska profesjonalnej pomocy, trzeba się liczyć z poważnymi następstwami, które mogą oznaczać zaburzenie normalnego toku edukacji i społecznego rozwoju dziecka, a nawet – w skrajnych przypadkach – inwalidyzację (skierowanie do szkoły specjalnej) i utrwalenie się cech, które uniemożliwią powrót do społeczeństwa.

Jak to się leczy?

Problem fobii szkolnej zawiera się w trójkącie: rodzina – szkoła – dziecko. Z czego najważniejszym ogniwem jest rodzina i to ona powinna odgrywać główną rolę w procesie leczenia. Często najskuteczniejszym sposobem jest terapia całej rodziny. Na poziomie behawioralnym najistotniejsze jest jednak jak najszybsze przerwanie absencji dziecka w szkole, co można uzyskać poprzez nawiązanie kontaktu z wychowawcą i stworzenie (przejściowo!) bezstresowych warunków powrotu dziecka do szkoły.

II. Profilaktyka agresji

Rozpoznawanie ofiar przemocy w szkole

Uczniowie, którzy są narażeni na szykanowanie ze strony kolegów, charakteryzują się jedną lub kilkoma z wymienionych niżej cech. Niejednoznaczność ta wynika stąd, że czasami jedna cecha sugeruje nam, że mamy do czynienia z ofiarą przemocy lub prześladowań; czasami takich cech może być więcej. Trzeba przyjąć, że im więcej cech uda nam się stwierdzić tym większe są szanse, że dziecko jest ofiarą prześladowań kolegów.

Oznaki podstawowe (względnie ważniejsze)

Uczniowie prześladowani przez rówieśników narażeni są na:

  1. Przezywanie (nadawane są im nieprzyjemne „ksywki”), wyszydzanie, zakrzykiwane, zastraszone.
  2. Koledzy wyśmiewają się z nich w sposób nieprzyjazny, szyderczy.
  3. Są zaczepiani, popychani, szturchani (nie potrafią się przed tym obronić).
  4. Są wciągani w kłótnie i bójki, w których są stroną słabszą; nie bronią się, nie próbują uciekać.
  5. Koledzy zabierają im pieniądze, rzeczy osobiste.  Ich własność jest niszczona (np. rozrzucana po podłodze, kopana itp.).
  6. Mają siniaki, zadrapania oraz podarte ubrania i tych faktów nie są
    w stanie wyjaśnić w żaden przekonujący sposób.

Drugorzędne oznaki prześladowania

Uczniowie prześladowani przez kolegów:

  1. Często w trakcie przerw są samotni, nie dopuszcza się ich do grupy.
  2. Nie mają w klasie żadnego dobrego przyjaciela.
  3. Nie są wybierani (lub wybierani jako ostatni) do drużyn zespołowych, zabaw grupowych, drup zadaniowych.
  4. W trakcie przerw starają się przebywać w pobliżu nauczyciela lub innych dorosłych.
  5. Mają problemy z zabieraniem głosu na lekcjach; odpowiadając sprawiają wrażenie niespokojnych, niepewnych.
  6. Wyglądają na smutne, niezadowolone z siebie, nieszczęśliwe, mają obniżony nastrój.
  7. Mają coraz gorsze oceny w szkole.
  8. Pojawia się problem absencji w szkole.

Cechy ofiar prowokujących

Ofiary przemocy są zazwyczaj bierne, wycofując się, są zalęknione. W klasie bywają uczniowie, którzy swym wyglądem i zachowaniem prowokują innych do agresji i dokuczania im. Można je zatem określić jako aktywnie prowokujące.

Charakteryzują je następujące cechy:

  1. Mają porywczy temperament, bronią się, gdy ktoś je zaatakuje, chcą się bić i próbują oddać, ale najczęściej nieskutecznie.
  2. Bywają nadmiernie aktywne, nie potrafią się skupić, wprowadzają zamieszanie i niepokój.
  3. Często są niezdarne i niedojrzałe, miewają przyzwyczajenia, które innych irytują.
  4. Nie są lubiane przez dorosłych.
  5. Mogą prowokować i dokuczać innym.

POMOC SPECJALISTYCZNA DLA MŁODZIEŻY

W ramach działalności Lubuskiego Ośrodka Profilaktyki i Terapii Lopit opracowano dla młodzieży dwa programy profilaktyczne:

 „Żeby wpaść, nie trzeba brać, czasem wystarczy np. grać”

Jest to program profilaktyki selektywnej skierowany do osób zagrożonych hazardem problemowym, patologicznym lub innymi uzależnieniami nie stanowiącymi uzależnień od substancji psychoaktywnych. Mowa tu m.in. o uzależnieniach od komputera, Internetu, telefonu komórkowego.

Celem programu jest dotarcie do młodych ludzi poprzez rozmowę wstępną, a następnie realizację warsztatów grupowych. Druga część zajęć ma formę „kursu refleksji”, podczas którego uczestnicy analizują swoje zachowanie związane z grami komputerowymi, Internetem, grami hazardowymi

„FreD”

Jest to program wczesnej interwencji kryzysowej adresowany do niepełnoletnich osób, które zostały „przyłapane” po raz pierwszy na używaniu alkoholu lub narkotyków. Autorami programu są najwybitniejsi eksperci ds. profilaktyki w Europie, a wdrożony został w kilkunastu placówkach w Polsce. Po przeprowadzeniu rozmowy wstępnej młodzi ludzie realizują program ośmiogodzinnej interwencji grupowej. W ramach zajęć grupowych młodzież analizuje swoje zachowania związane z używkami.

Ponadto LOPIT oferuje pomoc dla młodzieży oraz ich rodzin w postaci wizyt indywidualnych u instruktora/specjalisty terapii uzależnień, psychologa oraz lekarza psychiatry, a także poradnictwo rodzinne.

Adres: LUBUSKI OŚRODEK PROFILAKTYKI I TERAPII „LOPIT” PRZY POLSKIM TOWARZYSTWIE ZAPOBIEGANIA NARKOMANII/ ODDZIAŁ W ZIELONEJ GÓRZE

65-090 ZIELONA GÓRA, UL. JELENIA 1A

(68)4532000,

REALIZATORZY PROGRAMÓW PROFILAKTYCZNYCH: 
MARZENA CICHOCKA, EWA GARCZARSKA

Rodzice zainteresowani w/w formą pomocy psychologicznej proszeni są o bezpośredni kontakt z Ośrodkiem LOPIT lub pedagogiem szkolnym p. Dorotą Szefler.

Kategoria wpisu: